Wyroku TSUE z dnia 22 stycznia 2026 roku, C-902/24 – Potrącenia dokonywane przez banki w sprawach frankowych

08.05.2026

W dniu 22 stycznia 2026 roku TSUE wydał wyrok w sprawie C-902/24, w którym analizował dopuszczalność podnoszenia przez bank wobec konsumenta zarzutu potrącenia roszczeń przysługujących bankowi z nieważnej umowy zawierającej niedozwolone postanowienia umowne.

Trybunał stanął na stanowisku, że takie potrącenie jest dopuszczalne, choć jego skutki są ograniczone, tak aby nie naruszyć zasad ochrony konsumenta wynikających z dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Wyrok zapadł w ramach sporu pomiędzy konsumentami a bankiem, w przedmiocie żądania przez konsumentów zwrotu kwot zapłaconych na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytu hipotecznego uznanej za nieważną oraz podniesionego przez bank ewentualnego zarzutu uzyskania potrącenia tej wierzytelności z wierzytelnością, jaką posiada on wobec tych konsumentów, odpowiadającą kwocie ww. kredytu hipotecznego.

Trybunał wyraźnie opowiedział się za możliwością podnoszenia przez banki zarzutu potrącenia, w tym jako zarzutu ewentualnego, podniesionego na wypadek oddalenia głównego zarzutu obrony tego przedsiębiorcy opartego na ważności wspomnianej umowy.

Trybunał stwierdził, że takie potrącenie stanowi jeden z wielu sposobów uzyskania przez przedsiębiorcę zwrotu pożyczonego kapitału, do którego ma on prawo w następstwie stwierdzenia nieważności umowy. Ponadto mechanizm potrącenia pozwala uniknąć sytuacji, w której przedsiębiorca zdecyduje się na wytoczenie odrębnego powództwa w celu dochodzenia swojej wierzytelności wobec konsumenta, prowadzącej do mnożenia postępowań, a tym samym dodatkowych kosztów, co nie byłoby w interesie konsumenta.

Jednocześnie jednak Trybunał wyraźnie podkreślił, że możliwość dochodzenia przez bank roszczeń przysługujących mu z nieważnej umowy zawierającej niedozwolone postanowienia umowne, w tym w ramach potrącenia, podlega pewnym ograniczeniom. Zdaniem Trybunału z orzecznictwa wynika, iż art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu hipotecznego bank ma prawo żądać od konsumenta kwoty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty. Z zastrzeżeniem dotyczącym ustawowych odsetek za opóźnienie bank nie ma prawa do otrzymania wynagrodzenia za wykorzystanie tego kapitału przez konsumenta. Określona przez bank długość terminu zapłaty nie powinna zniechęcać konsumenta do powoływania się na ochronę wynikającą z dyrektywy 93/13.

Trybunał stwierdził również, że dopóki przedsiębiorca podnosi, iż umowa zawarta z konsumentem jest ważna, każde wezwanie, które doręcza konsumentowi w celu zwrotu pożyczonego kapitału, nie może wywoływać skutków, w szczególności do celów zapłaty odsetek za opóźnienie, do czasu ostatecznego stwierdzenia nieważności tej umowy.