Uchwała SN z 26.02.2025 r. (sygn. III PZP 3/24) dotycząca pracy nauczycieli

30.03.2025

W dniu 26 lutego 2025 roku Sąd Najwyższy wydał znaczące rozstrzygnięcie dotyczące problematyki wykonywania przez nauczycieli pracy w godzinach nadliczbowych.

Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt III PZP 3/24 uznał, że nauczyciele mają prawo do wynagrodzenia za nadgodziny. Zgodnie z uchwałą, praca wykonywana przez nauczyciela ponad normę 40 godzin tygodniowo, wskazaną w art. 42 ust. 1 Karty Nauczyciela, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych w rozumieniu Kodeksu pracy. W uzasadnieniu SN podkreślił, że prawo nauczyciela do wynagrodzenia i dodatku za godziny nadliczbowe (zgodnie z art. 151¹ § 2 k.p.) nie koliduje ze specyfiką jego pracy. Ponadto, sąd wskazał, że stosunek pracy oparty jest na zasadzie wzajemności, co za tym idzie, świadczeniem należnym pracownikowi jest wynagrodzenie, które przysługuje w zamian za pracę w określonym w ustawie wymiarze. Pozbawienie nauczyciela wynagrodzenia za pracę przekraczająca limity prowadziłoby do akceptacji pracy nieodpłatnej, czego Karta Nauczyciela nie przewiduje.

W praktyce oznacza to, że każdą dodatkową czynność nauczyciela, która powoduje przekroczenie 40 godzin pracy w tygodniu  (np. opiekę na wycieczkach, udział w projektach czy inne obowiązki poza planem lekcji) należy traktować jako pracę w godzinach nadliczbowych.

Uchwała daje nauczycielom możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych, w tym w okresie do 3 lat wstecz, zaś dyrektorzy szkół powinni liczyć się z koniecznością prawidłowego rozliczania dodatkowych obowiązków nauczycieli, co może wiązać się zarówno ze skutkami finansowymi, jak i konsekwencjami organizacyjnymi. Uchwała SN ma charakter zasady prawnej, a zatem jej treść będzie wiązała sądy powszechne przy rozstrzyganiu podobnych spraw.